نسبت جاری چیست؟

نسبت جاری یک شاخص مالی است که توانایی یک شرکت یا کسب‌وکار را در پرداخت بدهی‌های کوتاه‌مدت با استفاده از دارایی‌های کوتاه‌مدت ارزیابی می‌کند. این نسبت به مدیران مالی، سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان نشان می‌دهد که آیا مجموعه مورد نظر نقدینگی کافی برای تسویه تعهدات مالی خود در یک سال آینده را دارد یا با مشکل تامین وجه مواجه خواهد شد. در این مطلب از سایت سیبا حساب قصد داریم به صورت دقیق بررسی کنیم که نسبت جاری چیست، چگونه محاسبه می‌شود و چه اطلاعاتی از وضعیت سلامت مالی یک کسب‌وکار به ما می‌دهد.

فرمول محاسبه نسبت جاری

محاسبه این شاخص پیچیدگی خاصی ندارد و مستقیما از داده‌های ثبت شده در ترازنامه شرکت استخراج می‌شود. برای به دست آوردن این عدد، باید مجموع دارایی‌های جاری را بر مجموع بدهی‌های جاری تقسیم کنید.

فرمول: نسبت جاری = دارایی‌های جاری / بدهی‌های جاری

برای درک بهتر این فرمول، باید اجزای تشکیل‌دهنده صورت و مخرج این کسر را به تفکیک بشناسیم.

دارایی‌های جاری شامل چه مواردی است؟

دارایی جاری به منابعی گفته می‌شود که انتظار می‌رود در یک چرخه عملیاتی نرمال یا حداکثر طی یک سال مالی، به وجه نقد تبدیل شوند یا به مصرف برسند. مهم‌ترین اقلام این بخش عبارتند از:

موجودی نقد و حساب‌های بانکی

سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت

حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری (طلب از مشتریان)

موجودی مواد و کالا در انبار

پیش‌پرداخت‌های هزینه‌ها

بدهی‌های جاری شامل چه مواردی است؟

بدهی جاری تعهداتی است که شرکت موظف است آن‌ها را در بازه زمانی کمتر از یک سال مالی تسویه کند. این موارد شامل اقلام زیر است:

حساب‌ها و اسناد پرداختنی (بدهی به تامین‌کنندگان)

تسهیلات مالی کوتاه‌مدت (وام‌های بانکی با سررسید زیر یک سال)

پیش‌دریافت از مشتریان

سود سهام پرداختنی

مالیات پرداختنی

تحلیل و تفسیر عدد نسبت جاری

پس از قرار دادن اعداد در فرمول، یک عدد مطلق به دست می‌آید. این عدد وضعیت نقدینگی شرکت را در یکی از سه حالت زیر قرار می‌دهد:

عدد به دست آمده کمتر از ۱ باشد

این وضعیت نشان‌دهنده ریسک بالای نقدینگی است. به این معنا که بدهی‌های کوتاه‌مدت شرکت از دارایی‌های نقدشونده آن بیشتر است و مجموعه برای تسویه تعهدات خود ممکن است مجبور به فروش دارایی‌های ثابت یا دریافت وام‌های جدید با بهره بالا شود.

عدد به دست آمده برابر با ۱ یا کمی بیشتر باشد (مثلا ۱.۵)

این یک وضعیت نرمال و قابل قبول در بسیاری از صنایع است. این عدد نشان می‌دهد که دارایی‌های جاری به طور کامل پوشش‌دهنده بدهی‌های جاری هستند و شرکت تعادل منطقی بین منابع و مصارف کوتاه‌مدت خود ایجاد کرده است.

عدد به دست آمده بسیار بالا باشد (مثلا بیشتر از ۳)

برخلاف تصور اولیه، بالا بودن بیش از حد نسبت جاری همیشه نشانه مثبتی نیست. این عدد نشان می‌دهد که بخش زیادی از سرمایه شرکت به صورت وجه نقد راکد در بانک مانده یا در قالب موجودی کالای فروش‌نرفته در انبار رسوب کرده است. در این حالت، مدیریت از دارایی‌های خود برای ایجاد سودآوری و توسعه کسب‌وکار استفاده بهینه‌ای نکرده است.

جدول مقایسه وضعیت‌های مختلف شاخص نقدینگی

برای ارزیابی سریع وضعیت مالی، جدول زیر راهنمای استانداردی از تفسیر اعداد این شاخص ارائه می‌دهد:

کاربرد این نسبت برای تصمیم‌گیرندگان مالی

تحلیل‌گران بیرون و داخل سازمان از این شاخص برای اهداف متفاوتی استفاده می‌کنند:

بررسی صلاحیت اعتباری توسط بانک‌ها

موسسات مالی پیش از پرداخت تسهیلات، این نسبت را بررسی می‌کنند.

اگر عدد پایین باشد، بانک درخواست وام را به دلیل ریسک عدم بازپرداخت اقساط رد می‌کند.

ارزیابی توان پرداخت سود به تامین‌کنندگان

شرکت‌هایی که مواد اولیه را به صورت اعتباری و چکی می‌فروشند، به این عدد دقت می‌کنند.

نسبت بالا به آن‌ها اطمینان می‌دهد که چک‌های دریافتی در زمان مقرر پاس خواهند شد.

شناسایی خواب سرمایه در بخش انبار

مدیران داخلی با بررسی دوره‌ای این شاخص متوجه انباشت غیرمنطقی کالا می‌شوند.

آن‌ها می‌توانند با تغییر استراتژی فروش، این کالاها را به وجه نقد تبدیل کنند تا بهره‌وری افزایش یابد.

تفاوت نسبت جاری با شاخص‌های مشابه

در حسابداری شاخص دیگری به نام نسبت آنی (سریع) وجود دارد که ساختاری مشابه دارد اما سخت‌گیرانه‌تر است. در محاسبه نسبت آنی، «موجودی کالا» و «پیش‌پرداخت‌ها» از دارایی‌های جاری کسر می‌شوند. دلیل این کار این است که فروش موجودی انبار در شرایط بحرانی ممکن است زمان‌بر باشد یا با افت قیمت مواجه شود. بنابراین اگر بانکی بخواهد نقدینگی فوری و قطعی یک شرکت را بسنجد، در کنار نسبت جاری، به نسبت آنی نیز توجه می‌کند.

جمع بندی

نسبت جاری یکی از ابزارهای پایه‌ای برای سنجش سلامت مالی و توان نقدینگی کوتاه‌مدت است. با بررسی اینکه نسبت جاری چیست و چگونه تغییرات آن در طول زمان ارزیابی می‌شود، مدیران می‌توانند از بحران‌های مالی پیشگیری کنند. تعادل در این شاخص اهمیت بالایی دارد؛ کاهش آن منجر به ناتوانی در پرداخت بدهی‌ها می‌شود و افزایش غیرمنطقی آن نشان‌دهنده عدم استفاده صحیح از سرمایه‌های در گردش است. استفاده از نرم‌افزارهای یکپارچه مالی به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا این شاخص را به صورت لحظه‌ای رصد کرده و تصمیمات استراتژیک را بر مبنای داده‌های دقیق اتخاذ کنند.همچنین اگر شما صاحب یک شرکت هستید، استفاده از ابزارهای تخصصی می‌تواند فرآیندهای مالی را ساده‌تر و دقیق‌تر کند. سیبا حساب با ارائه نرم‌افزار حسابداری شرکتی، به شما کمک می‌کند پیچیدگی‌های مدیریت مالی را کاهش داده و کنترل بهتری بر اطلاعات و گزارش‌های مالی کسب‌وکار خود داشته باشید.